Авлодлар қайғуси » Авлодлар қайғуси 3

Бисмиллаҳир-Рохманир-Роҳим

     Аллоҳга беадад хамду-сано, сўнгги пайғамбар Мухаммад Мустафога саловоту – саломлар бўлсин!

“Авлодлар қайғуси”

“ 3 – жуз мавзуси”

     Аллоҳнинг изни иродаси билан ушбу “Авлодлар қайғуси” номли рисоламизнинг учинчи жузъини ёзишга киришмоқдамиз. Ушбу жузъда яна “аёллар” мавзуси теварагида сўз юритилади, иншааллоҳ. Фарзандлар тарбиясининг асосий ўзаги аёлларга боғлиқ эканлигини кучлироқ ҳис этсак, аёлларимизга шариат гўзал муносабатда бўлишни таълим бергандек ҳолга қайтсак, аёлларимиз ҳам ислом уларга берган ёруғлик неъматини англаб етсалар, ўтмишимиздаги солиҳа оналаримизни ўзларига ибрат деб билсалар ва улар юрган қутлуғ излардан қадам боссалар – авлодга бўлган қайғуйимизни роҳатлар, охират мукофотлари билан алмаштирилса ажаб эмас! Насъалуллоҳал авфа вал афийата фид-дийни вад-дунйа вал ахироти (Аллоҳдан дийнда, дунёда ва охиратда кечирим ва офият сўраймиз!)

Рисола муаллифи : Р. Абдурраҳим ўғли

Мундарижа

  1. “Ибрат ва намуна эгаси бўлган – солиҳалар қиссалари”

  2.  “Имроннинг аёли”

  3.  “Марям”

  4. “Оиша”

  5. “Фотима”

  6. “Умму Уммора (Насиба бинту Каъб)

  7. “Умму Холид”

  8. “Умму Дардо”

  9. “Умму Варақа”

  10. “Хафса бинти Сирийн”

  11. “Муоза бинти Абдуллоҳ”

  12. “Сароймулкхоним”

  13. “Қурвонжон Додҳоҳ”

  14. “Авлодлар қайғуси”га сўнгги сўз.

“Авлодлар қайғуси”га сўнгги сўз.

1653 Ko'rilgan

Хаётда кўп мухаббат ҳақида сўз юритилади. Бу мухаббатнинг аксари дунё ичида турган, ўткинчи нарсаларга қаратилгандир. Биз сўз юритаётган мухаббат-илоҳий мухаббат бўлиб, Ягона Роббга бўлган ишқ ҳақидадир. Асрлар давомида қанча солиҳлар ва зиёлилар бу ишқ ҳаловатида яшаб ўтдилар. Аллоҳга бўлган муҳаббат-тил билангина изҳор этиладиган сўз эмаслигини, улар жуда яхши билганлар. Улар мухаббат - пайғамбар алайҳиссаломга эргашиш, у кишининг гўзал хулқларидан ўрнак олган ҳолда яшашда, деб тан олганлар.

Davomini o'qish »

“Қурвонжон Додҳоҳ”

1688 Ko'rilgan

Жасорат борасида аёллар ичида жонбозлик кўрсатган аёлларнинг бири-Қурвонжон Додҳоҳдир. Уни Қурмонжон Мамат қизи деб ҳам номлашган. Қурвонжон Додҳоҳ милодий 1811-йили Ўш яқинидаги Моди қишлоғида таваллуд топган. Қўқон хонлиги вазири Алимбек додҳоҳ Хасан ўғлининг рафиқаси бўлган. Беш ўғил ва икки қизнинг онаси бўлган. Алимбек додҳоҳ сарой фитнаси натижасида ўлдирилгач, эри ўрнига маълум муддат Андижон ҳокими бўлган. Кейин эса Олай воҳасига ҳоким бўлиб, Олай маликаси номи била машҳур бўлган. Чор Россиясининг мустамлакачилик зулмига қарши кўтарилган ҳалқ қўзғолонига бошчилик қилган. Бу қўзғолон милодий 1875-76 йиллар мобайнида бўлиб ўтган.

Davomini o'qish »

“Сароймулкхоним”

1749 Ko'rilgan

Мовароуннаҳр диёрида яшаб, истиқомат қилиб ўтган ақл-заковот соҳибларидан бири бўлган Сароймулкхоним-фарзанд тарбия этишда, илмга чанқоқ этишда муҳим ўрин тутган. Солиҳа оналар қаторида бу аёлни баён этишимиздан мақсад, сарой бекаси бўлишига қарамай, ўша даврнинг йирик подшоҳларидан бирининг аёли бўлишига қарамай илм-маърифат йўлида маҳнати синган, олимларга ҳомийлик қилган аёл ҳисобланади. Сароймулкхонимни Бибихоним ҳам деб аташ одат бўлган. У милодий ҳисоб бўйича 1341-йили таваллуд топган. Ўн тўрт ёшида аввал амир Ҳусайн деб аталган кимсага турмушга чиққан. Ҳусайн қатл этилгач, йигирма тўққиз ёшида Амир Темурга никоҳланганлар. Тарихий манбаларнинг гувоҳлик беришича, Сароймулкхоним ўз замонасининг юксак идрокли, фаросатли, тадбиркор, маслаҳатгўй ва етук ақл-заковат эгаси бўлганлар.

Davomini o'qish »

“Муоза бинти Абдуллоҳ”

1704 Ko'rilgan

Тобеъинлар сафида истиқомат қилиб ўтган, Муоза бинти Абдуллоҳ исмли аёл Сила ибн Ашйамнинг завжалари эди. У аёл ҳам обидаликда, илмда мукаммал аёллардан эди. Муоза онамиз Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу ва Оиша онамиз сингари машҳур сахобаладан (ҳадисдан) ривоят қилганлар. Имоми Заҳабий ёзганлар: “У аёл кечаларни бедор ибодат билан ўтказар эканлар ва: “Ухлайдиган кўзга ажабланаман, дарҳақиқат биламанки, (ҳали) зулуматли-қоронғу қабрларда узун уйқулар мавжуд(ку)”, дер эканлар”. Яна, солиҳа аёлларнинг тоатлари борасидаги ақллар лол қоладиган ҳолатлар! Бириси ундай ибодатга шўнғиш билан машҳур! Буниси бошқача тоат билан! Қабрдаги уйқулар турганда, ҳаёт ичдаги уйқуларни тоатга айлантириш Муоза онамизнинг амалларининг бир қисмидир. Бошқа ухловчи кўзларга таажжуб билан қарашлигидан, уларга умрларини беҳуда ўтказмаяптимикин деган важҳда бўлса ажаб эмас.

Davomini o'qish »

“Хафса бинти Сирийн”

1679 Ko'rilgan

Саҳобалардан сўнг яшаган, уларни кўришга ва уларга ҳидоят йўлида эргашган тобеъинлар силсиласида ҳам ибодатгўй, фақиҳа оналар яшаб ўтганлар. Ўшалардан бирининг номи зикр этилаётгани Хафса бинти Сирийндир. Иёс ибн Муовия айтдики: “Ундан (Хафса бинти Сирийндан) афзалроқ бирортасини кўрмадим. Қуръонни ўн икки ёшида ўқиб бўлган эди. У етмиш йил умр кўрди”. Маҳдий ибн Маймун: “Хафса бинти Сирийн ўттиз йил намоз ўқийдиган намозгоҳидан чиқмадилар. Чиқсалар ҳам фақат ҳожат учун чиққанлар”, деган. Солиҳа оналарнинг ҳаётини ўрганар экансан, уларнинг ҳар-бир соҳада ажойиб хилқат эгалари эканликда топасан. Ҳолатлари, тоатга эътиборлари жуда хилма-хилдир. Ҳатто ҳаёлингга келмайдиган ишлар устида бўлганлигидан ҳайрону-лол қоласан. Хафса бинти Сирийннинг ҳам намозгоҳ устида соатлаб эмас, кун-хафталаб-ойлаб эмас, балки йиллаб тоатга берилиб, ибодатга шўнғиши инсон боласи идрок эта олмайдиган қаноатдан даракдир.

Davomini o'qish »

“Умму Варақа”

1634 Ko'rilgan

Умму Варақа розияллоҳу анҳо аёллар ичида шижоат ва пайғамбарга итоат этишда пешқадам бўлган саҳобия аёллардан эди. У аёл Набий соллоллоҳу алайҳи вассаламнинг хузурларига келиб, Бадрга боришликка изн сўради. Ўша вақтда Бадрда Макка мушриклари билан тўқнаш келадиган кун бўлиб, рамазоннинг ўн еттинчи, жума кунига тўғри келарди. Умму Варақа розияллоҳу анҳо ўзлари ҳикоя қилиб берганлар: “Мен у (пайғамбар)га: - Ё росулаллоҳ, менга изн беринг, сиз билан бирга ғазотда бўлсам ва касал-жароҳат етканларни қарасам. Шоядки Аллоҳ мени шаҳидлик билан ризқлантирса”, дедим. У (пайғамбар): “Уйингда қарор топгин! Албатта Аллоҳ Таъоло сени шаҳидлик билан ризқлантиради”, дедилар.

Davomini o'qish »

“Умму Дардо”

1728 Ko'rilgan

Абу Дардо розияллоҳу анҳунинг хотини бўлган. Умму Дардо розияллоҳу анҳонинг ўзининг исми Жуҳайма эди. У аёл олима ва фақиҳа бўлганлар. Илмни эрлари Абу Дардо розияллоҳу анҳудан олганлиги нақл этилган. Қуръонни кичкиналигидаёқ ўрганган бўлиб,илм ,амал ва зуҳд бобида мустаҳкам бўлганлар. Узоқ ва барокотли умр кечирганлар. Авн ибн Абдуллоҳ; “Биз Умму Дардонинг ҳузурига борардик ва унинг ҳузурида Аллоҳни зикр этардик”, деганлар. Умму Дардо онамиз кичик болаларга Яратган Аллоҳни эслатиб, у ҳақида зикр этиб ўтирарканлар. Дарҳақиқат ёш болалар, қизчаларнинг фориғ пайтлари кўп бўлади. Ўша вақтлар агар тинмай ўйин кулгуга сарфланаверса, ёш боланинг умри нафсиз ўтиб кетади. Ўйиндан, таомланишдан, уйқудан бўшаган паллада уларга чиройли насиҳатлар қилиб, уларни зериктирмай суҳбат қуриб ўтириш доно момоларимизниинг сийратларидан бўлган.

Davomini o'qish »

“Умму Холид”

1547 Ko'rilgan

Умму Холид розияллоҳу анҳо машҳур сахобий Зубайр ибн Аввом розияллоҳу анҳу (пайғамбарнинг божаси )нинг аёлларидан биридир. Зубайр розияллоҳу анҳудан икки фарзанд кўрганлар Амр ва Холид . Ўзининг исми Асма бўлиб кичик ўғлининг номига куняланиб “Умму Холид” деб номланиб қолган. Умму Холид розияллоҳу анҳо тарихий воқеага гувоҳ бўлган аёллардан бўлиб, Ҳабаш юртидаги воқеани ўзлари сўзлаб берган эканлар. “Биз (Ҳабашистондан) чиқаётганимизда Нажжоший “ҳамманглар Росулуллоҳга мендан салом айтинглар “ деганини эшитдим. Росулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васалламга Нажжошийдан салом етказувчилардан бўлдим” деганлар.

Davomini o'qish »

“Умму Уммора (Насиба бинту Каъб)

1429 Ko'rilgan

Пайғамбар алайҳис-салом яшаб, истиқомат қилган даврда яшаган саҳобия аёллар ҳам жуда итоатли ва жасура – довюрак бўлганлар. Баёни берилаётган, Умму Уммора розияллоҳу анҳонинг асл исмлари Насийба бўлган. Оталарининг исми Каъбдир. Умму Уммора ансория (Мадиналик) аёллардан бўлиб, Хазраж қабиласига мансуб эди. Унинг акаси Абдуллоҳ ибн Каъб розияллоҳу анҳу Бадр иштирокчиларидан бири бўлган. Яна бир акаси Абдуррохман эса (Аллоҳ йўлида кўп) йиғловчи кимсалардан эди. Умму Уммора розияллоҳу анҳо Ақоба кечасининг гувоҳи бўлганлар ва яна Ухуд, Худайбия, Хунайн ва Ямома кунларининг шоҳиди бўлган. Курашларнинг бирида ҳатто қўлидан ажраганлар. Вақидий айтганлар: “(У аёл) Ухудни эри Ғозиййа ибн Амр ва икки ўғли билан шоҳиди бўлган. Қўлида меш билан сув тарқатган ва курашган. Сўнг гўзал имтиҳон билан имтиҳонланган, (яъни) ўн икки жойидан жароҳат олганлар.

Davomini o'qish »

“Фотима”

1889 Ko'rilgan

Росулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васалламнинг суюкли қизлари бўлган Фотима онамиз розияллоҳу анҳо жаннат аҳли аёлларининг саййидасидирлар. Ҳузайфа розияллоҳу анҳу Набий алайҳис-саломдан ривоят қилган ҳадисда: “Фаришта тушди ва менга хушхабар қилиб, албатта Фотима жаннат аҳли аёлларнинг саййидасидур, деди” деб марҳамат қилганлар. (Хоким ривояти) Росулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васалламнинг барча аёллари – жуфтлари, қизлари салоҳиятли, тақвода ва хулқда беқиёс бўлганлар. Биз жуфтларидан фақат Оиша онамизнигина сийрати борасида тўхталиб ўтганимиздек, қизлари орасидан ҳам фақат Фотима онамизгагина тўхталиб ўтмоқдамиз. Фотима розияллоҳу анҳо оталарига пайғамбарлик келишидан озгина олдин таваллуд топган эканлар. Ибну Абдул-Бирр таърифларида, Ухуддан сўнг (Али розияллоҳу анҳуга) турмушга чиққан. Хасан, Хусайн ва Мухсин, Умму Кулсум ва Зайнаб исмли фарзандларнинг онаси бўлган. Оталари пайғамбар алайҳис-саломни ниҳоятда яхши кўрганлар. Уйларига оталари келиб қолса, ўрниларидан туриб, пешвоз чиқардилар.

Davomini o'qish »