Содиқ чавондоз » Содиқ чавондоз 2

БИСМИЛЛАҲИР РОХМАНИР РОХИЙМ

“СОДИҚ ЧАВАНДОЗ”

2-қисм

(қисса)

Адабий-Бадиий рисола 

Рисола муаллифи : Р. Абдурраҳим ўғли

“СОДИҚ ЧАВАНДОЗ” 26-қисм

1654 Ko'rilgan

ТАРИХИЙ МАНБАЪ: “Жалодиддин Исфаҳонга келганда аҳоли уни катта тантана билан кутиб олади, қўшини қурол-аслоҳа билан таъминланади. Бу ҳол Ғиёсиддин Пиршоҳга ёқмайди, у акасига қарши ўттиз минг отлиқ қўшин билан йўлга чиқади. Бироқ Жалолиддин унга совға-саломлар билан мирохур Одекни элчи сифатида жўнатган ва ўзаро низони тинчлик билан ҳал этган. Қўшин бошлиқлари Жалолиддин томонига ўтган. 1225-йил Жалолиддин Озарбайжонга юриш қилади. Сўнг Бағдодга қарши юриш ҳозирлик кўради. Халифа Носирга элчи жўнатиб, мўғулларга қарши бирлашишга чақирди. Бунга жавобан Халифа Жалолиддинга қарши ўзининг мамлуки амир Жамолиддин Қуштемур бошлиқ йигирма минглик қўшин жўнатди. Басра яқинидаги жангда Халифа қўшинлари тор-мор келтирилди. Халифа Бағдод мудофааси билан машғул бўлади. Жалолиддин Бағдод атрофида ўн икки кун тургач, Озарбайжон томон кетади. Озарбайжон ва Аррон отабеги Ўзбек ичкилик, маишатга берилиб давлат ишларини ўз ҳолига ташлаб қўйган эди, давлатни амалда унинг хотини Малика хотун бошқарарди. 1225-йил майда Жалолиддин Мароға шаҳрини жангсиз қўлга киритади. Дамашқ, Эрбил ҳокимлари у билан иттифоқ тузишга рози бўладилар”. (Манбаъ тафсилоти тугади)

Davomini o'qish »

“СОДИҚ ЧАВАНДОЗ” 25-қисм

1493 Ko'rilgan

Амин овулига етиб келганида теварак-атрофрофдан душман ҳамласининг хавфи сезилиб турар эди. Овулида қари-қартанглар, ёш болалар ва аёллардан бошқа ҳеч ким йўқ эди. Амин барчани йўл тадоригини кўриб ортидан юриши зарур эканлигини уларга тайинлади. Ҳоли оғир кимсалар уловларга ўтқазиладиган, қолганлар эса бир-бирлари билан алмашиб уловларга минишадиган бўлишди. Амин қайнотасининг уйига кирганда, ёши кекса чол ва кампир уни кутиб олди. Улар Хуснинисонинг ота-оналари эди. Аминнинг келгани қанчалик уларни шод қилган бўлса, бу ерлардан кетиш ҳақидаги сўзи уларни шунча махзун қилди. Қўшни хужрадан чиқиб келган Хуснинисо эрини кўриб, унга салом берди: -Ассаламу алайкум саййидим, тинч-омонмисиз!

Davomini o'qish »

“СОДИҚ ЧАВАНДОЗ” 24-қисм

1525 Ko'rilgan

Қобил ҳожи оға билан ёв лашкарларининг тайёргарлигини билмоқ учун қилинган ҳаракатлар беҳуда кетмади. Душман тарафдагиларнинг олд қисмида илғор қўшин ҳаракати мавжуд эди. Бундай илғор қўшин билан ҳали дуч келинмагани боис, жиддий ҳозирлик қилиш зарур эди. -Ҳожи оға қай режа қилиш маъқулроқ? -Бизнинг вазифа – тўғри маълумот ва душманнинг аҳволини билиб, керакли ерга етказмоқликдир. Уларга қарши қай йўсинда ва қандай режа қилиш Жалолиддин, ҳамда маслаҳатчиларининг ишидир. Бизга яна бир вазифа юкланиши мумкин. -Қандай вазифа?

Davomini o'qish »

“СОДИҚ ЧАВАНДОЗ” 23-қисм

1672 Ko'rilgan

Амин Қобил ҳожи оға билан ишлай бошлагач кўп нарсаларнинг ҳақиқатини яқиндан билишга муваффақ бўла бошлади. Айниқса кишиларнинг кайфияти, ҳоллари уларнинг ҳатти-ҳаракатларига боғлиқ эканлигига хос жиҳатларини қунт билан ўрганди. Қобил ҳожи оға Аминга таълим бериб, уқтираркан аввало иймонни барча нарсадан афзал билишни тавсия қилди. -Иймон энг биринчи Аллоҳга ишонувдан бошланади. Аллоҳга ишонув билан киши Аллоҳнинг дўстига айланади. Иймонлиларга Аллоҳ шундай фаросатни берадики, у фаросат орқали бошқа кишиларга номаълум нарсаларни билдиради. Дарҳақиқат иймонлиларга Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таъоло баъзи нарсаларнинг ҳақиқатини кўра билишлиги учун фаросат аталмиш хислатни инъом этган, – дея

Davomini o'qish »

“СОДИҚ ЧАВАНДОЗ” 22-қисм

1589 Ko'rilgan

ТАРИХИЙ МАНБАЪ: “Жалолиддин Валиён қалъасини қамал этаётган Такажук ва Малғур бошчилигидаги мўғулларнинг қўшинига ҳужум қилиб, уч кунлик жангда уларни тор мор келтирди. Ўша жангда мингларча душман ўлим аламини тотди. Бу мағлубиятдан сўнг Чингизхон яна бошқа бир етакчи бошчилигида, яъни Шики Хутуху нўён етакчилигида қирқ беш минглик қўшин жўнатади. Ғазна яқинидаги “Парвон жанггида яна Жалолиддин ажойиб ғалабани қўлга киритади. Бироқ унинг лашкарбошиларидан бўлган Сайфуддин Иғроқ, Аъзам Малик ва Музаффар Маликлар ўлжа устида жанжаллашиб, Жалолиддинни тарк этишади”. (Манбаъ тафсилоти тугади) Ниёзали ғалаба билан Аминни табриклаб хурсанд бўлиб, кейинги режалар хусусида маслаҳат қилмоқчи бўлиб турганларида уларнинг

Davomini o'qish »

“СОДИҚ ЧАВАНДОЗ” 21-қисм

1370 Ko'rilgan

Жалолиддиннинг катта муваффақиятли ғалабасидан бўлган Валиён қалъаси олдидаги жанг кўп қалбларга қувонч улашди. Аммо Амин учун бу зафар шодиёнаси қалбни ларзага солувчи воқеалар ортидан келганлиги учун, ўз ёғида ўзи қовурилмоқда эди. Уч нафар кимсанинг жасади ўралган маййитлар олдида бели букилиб ўтириб қолган Амин атрофида бўлаётган ишларга бефарқ эди. У уч маййит ичидаги ёши улуғроқ жасад олдида йиғлайвериб, кўзининг намлари тугашга бориб тақалди. У маййит – Усмон оғанинг жасади эди. Олдидаги икки маййит эса Илёс ва Мардон Алининг жасадлари эди. Амин биринчи бўлиб, Усмон оғанинг юрагига найза еб, қорамтир отидан қулаганини душман билан

Davomini o'qish »

“СОДИҚ ЧАВАНДОЗ” 20-қисм

1538 Ko'rilgan

Усмон оғадан Илёс ғам қилгандек изтироб аломатлари сезилмади. Ийсонинг ҳалок бўлгани ҳақидаги хабар отамни машаққатга солиб қўярмикан деган ҳадиксираши яхшиямки барбод бўлди. Усмон оға Ниёзали айтган ўринда ўғли ва пойтахтлик қадрдонларини бағрига босиб, қарши олди. Орадан кўп вақт ўтганига қарамасдан Усмон оға бардам ва саломат кўринарди. Устига кийган ҳарбий либоси ўзига жуда ярашган ҳолда турар, унинг келбатини кўрган инсон подшоҳмикан деб ўйлар ёки йўқ деганда бирор бўлим ажратиб берилган саркарда деб ўйлаши мумкин. Аммо у Ниёзали ортида юрувчи оддий бир суворий эди холос.

Davomini o'qish »

“СОДИҚ ЧАВАНДОЗ” 19-қисм

1416 Ko'rilgan

Тоҳир оға Аминга изн берганидан кейин, бошқа шериклари билан йўл босиб борар экан, овулга борганда Усмон оға билан гаплашган гаплари ёдига тушди. Аминнинг муҳаббати Усмон оға қалбига жойлашиб, ўрин олганини Тоҳир оға ҳам тамомий ҳис қилишга ўтган эди. Амин шунча йил Тоҳирбек оға атрофида юраркан, бирон марта унинг маслаҳат ва иршодларини йўқ демай бажарганини кўнглидан ўтказди. Аминнинг ҳозир бу ерда йўқлиги нафақат Тоҳир оғани балки, унинг шерикларини ҳам ҳувиллатиб қўйган эди. -Амин овулига эсон-омон кетяптимикан-а, оғалар? – деб сўради, Илёс. -Иншшааллоҳ етган бўлиши керак, агар Усмон оға Ниёзали билан бирга отланиб сафарга чиққан бўлса, улар йўлда йўлиқишади, агар чиқмаган бўлса, овулга аҳлини ташлагани боргач, зиёрат қилиб, Ийсонинг хабарини етказади – дея жавоб берди Тоҳир оға.

Davomini o'qish »

“СОДИҚ ЧАВАНДОЗ” 18-қисм

1344 Ko'rilgan

Усмон оға сафга чизилмоқчи бўлган қўшинни кўриш иштиёқида чодирдан чиқиб кетмоқчи бўлиб турганида Мардон Али қичқириб қолди: -Усмон оға, Усмон оға опамлар келишибди, сизни Ниёзали оға майдоннинг сўл ёғига олиб боришимни тайинлаб, жўнатган эди. Усмон оға кутилмаган бу хабарни эшитиб суюнди, сафни томоша қилишни бас қилиб, Мардон Алига қўйнида ола кетаётган китобини тутиб, суюнчи қилиб тутқазди. -Оббо сен-ей, мени роса суюнтирадиган бўлдинг-ку Мардон Али! -Мен сиздан суюнчи сўрамадим, оға!

Davomini o'qish »

“СОДИҚ ЧАВАНДОЗ” 17-қисм

1640 Ko'rilgan

Нисо шаҳри томон йўлга отланган кичкинагина карвончада Тоҳир оға сарбон бўлиб борар, унинг ёнида Билол оға, кейин эса Амин, унинг ортида эса улов устидаги маофа ичида Хуснинисо ва унинг болалари келишар эди. Шаҳар томондан келаётган баъзи сипоҳилар бир-бирлари билан ҳазил-мутойиба қилишиб, шод ҳолда шерикларини муборакбод қилиб ўтишар эди. Улар Тоҳир оға билан келаётганларга ҳам “зафар муборак” деб ўтганидан маълум бўлдики, Нисо шаҳри яқинидаги жангда мўғуллар устидан янги саркарда Жалолиддиннинг қўли устун келган эди. -Барча хурсанд бўлса-да, менинг қалбим нотинч, - деди маофа четини кўтариб, Хуснинисо ва болаларидан ҳол-аҳвол сўрагани келган Амин.

Davomini o'qish »